Soms lukt het. Soms lukt het helemaal niet.

Dit was een sessie met veel muziek. Niet omdat ik dat vooraf zo had gepland, maar omdat er veel omgevingsgeluid was en ook binnen de groep behoorlijk wat rumoer ontstond. Ik moest de muziek – en soms gewoon mijn stem – inzetten om boven het geluid uit te komen. Niet ideaal wanneer je net stilte en rust probeert te verwezenlijken.

Iedereen in dezelfde richting krijgen? Nee, dat lukte niet.

Ik was zoekende. De groep was chaotisch en zoekende. Samen gingen we op pad, maar het werd een weg vol zijwegen, onderbrekingen en verwarring. Gesprekken liepen door elkaar. Aandacht kwam en verdween weer. Ik probeerde met verhalen, gedichten, vragen en vooral veel muziek telkens opnieuw aansluiting te vinden.

Ik las onder meer enkele korte zomergedichten uit Dichter bij de seizoenen, mijn verhaal Babysitten, het verhaal over Minoes die niet wil slapen en enkele luchtige gedichten. We luisterden naar liedjes over tuinen, bloemen, rozen en de liefde. Soms kwam er even contact. Dan gleed het alweer weg.

Ik kwam overprikkeld thuis.

Ik wil dit project absoluut niet overboord gooien na één slechte sessie, want dat was het gewoonweg: een slechte sessie. Een slechte dag, voor iedereen. Als dit niet na bijna een jaar was gebeurd, maar al na een week, dan was ik misschien gestopt. Zo chaotisch was het. Deze keer niet op een goede, creatieve manier, maar op een manier die energie kostte.

Ik heb hier al veel positiefs laten vallen over de sessies van Zilveren Verhalen bij mensen met dementie. Ik geloof er ook echt in. Ook wanneer een sessie moeilijk verliep, kwam ik meestal overwegend optimistisch en met een goed gevoel naar huis. Omdat ik, ondanks die moeilijkheden, bijna altijd warme momenten beleefde.

Tijdens deze sessie in De Nieuwe Kaai kwam vooral de andere kant naar voren. Ik werd met mijn neus op de feiten gedrukt: dementie is verschrikkelijk. Het doet iets met een mens – met de persoon zelf én met diens omgeving.

En dan denk ik: hoe moet het zijn voor familieleden en mantelzorgers? Hoe moet het zijn voor mensen die hier niet één uur, maar dag in, dag uit mee geconfronteerd worden?

Zwaar.

Dementie is zwaar voor iedereen.

En toch ontstond, te midden van die chaos, misschien wel het warmste moment van alles wat ik tot nu toe binnen Zilveren Verhalen heb meegemaakt.

We schreven eerst samen een elfje over bloemetjes. Het veilige, oppervlakkige onderwerp dat ik had meegebracht na verhalen, gedichten en muziek over tuinen en bloemen:

Bloemetjes
Mooie dahlia’s
In den hof
Dat maakt me vrolijk
Geluk!

Toen ik vroeg waarover we nog konden schrijven, kwam één bewoonster plots met twee woorden:

“Graag zien.”

Zo kwamen we bij de liefde terecht.

Liefde
Graag zien
Van elkaar houden
Er voor elkaar zijn
Kusjes

Misschien is dat precies wat ik uit deze sessie wil onthouden.

De mens en de liefde moeten altijd op de voorgrond blijven staan, hoe ingrijpend dementie ook is. Kijk verder dan de ziekte. Zoek de mens, zelfs wanneer die moeilijk bereikbaar lijkt. Soms vind je elkaar maar heel even. Soms in een herinnering, een liedje, een woord of een aanraking.

Dat hoeft niet altijd de vorm aan te nemen van Zilveren Verhalen, poëzie of een geslaagde activiteit.

Ik was er.

Misschien was dat deze keer het voornaamste.

Over twee weken ben ik er weer.

Liefde
Graag zien
Van elkaar houden
Er voor elkaar zijn
Kusjes

Bloemetjes
Mooie dahlia’s
In den hof
Dat maakt me vrolijk
Geluk!

Ook deze zomerse vrijdag bracht opnieuw heel wat verhalen, herinneringen en poëzie. We begonnen de namiddag met twee nieuwe verhalen van mijn zus, die opnieuw de goedkeuring van de groep kregen. In ‘Jef gaat dansen’ leefden de deelnemers mee met de zenuwachtige Jef die eindelijk met Margrietje durft te dansen. Uiteraard mocht daarbij ook Zie ik de lichtjes van de Schelde niet ontbreken, dat spontaan werd meegezongen. Later op de namiddag volgde ook ‘Minoes, de knettergekke poes‘.De herkenbare kattenstreken zorgden voor heel wat glimlachen en verhalen over eigen huisdieren.

Van daaruit trokken we richting schooltijd. We lazen onder andere Jantje zag eens pruimen hangen, Avondliedeke van Alice Nahon en een zomerse pantoum uit Dichter bij de Seizoenen. Al snel kwamen de herinneringen vanzelf boven. Er werd verteld over favoriete vakken zoals houtbewerking, lezen en zingen, over paters en broeders, over de catechismus, schoolreizen, de kerk en de Honderd Dagen. Sommigen gingen al vroeg werken, anderen dachten met plezier terug aan de sfeer op school.

Uit al die herinneringen groeide samen een nieuw pantoum. Het werd een warm portret van vroeger, waarin zowel de mooie als de minder leuke kanten van school een plaats kregen: de grote school in Turnhout, de andere kinderen, kattenkwaad uithalen, schoolreizen, de wekelijkse kerkgang én zelfs straf schrijven bij de Broeders van Liefde.

Later op de namiddag maakten we nog twee elfjes rond vakantie. Het eerste ontstond uit herinneringen aan de vakantieschool, waar spelletjes spelen, kaarten en plezier centraal stonden. Het tweede elfje bracht een warme herinnering aan een daguitstap naar Luxemburg met familie. Twee heel verschillende vakanties, maar allebei met hetzelfde gevoel: content zijn.

Tussendoor luisterden we naar heel wat muziek. Naast Zie ik de lichtjes van de Schelde passeerden onder andere Annabel (Hans de Booij), Zon in je hart (Willy Sommers), Chérie (Eddy Wally) en Costa del Sol van Zangeres Zonder Naam. Zoals wel vaker zorgde de muziek voor spontane herinneringen, gesprekken en meezingmomenten.

Het werd opnieuw een namiddag waarin verhalen, muziek en poëzie elkaar afwisselden. Van schoolbanken tot vakanties, van kattenkwaad tot kattenverhalen: samen maakten we opnieuw mooie nieuwe herinneringen.

Vakantieschool,
spellekes spelen,
met de kaarten,
vanalles en nog wat...
Gelukkig!


Luxemburg,
met familie
heen en terug.
Dagreisjes zijn ook plezant.
Content!

Ik was nog jong toen ik naar school ging
De grote school in Turnhout.
Ik zie de andere kinderen.
Ik zie de leraren.

De grote school in Turnhout
School is soms leuk, soms niet.
Ik zie de leraren.
Ik haal kattekwaad uit.

School is soms leuk, soms niet.
Dikwijls naar de kerk, soms op schoolreis.
Ik haal kattekwaad uit.
Tot m’n twaalf naar de kerk.

Dikwijls naar de kerk, soms op schoolreis.
We moesten wel braaf zijn.
Tot m’n twaalf naar de Kerk.
Straf schrijven voor de Broeders van Liefde.

We moesten wel braaf zijn
Ik zie de andere kinderen.
Straf schrijven voor de Broeders van Liefde
Ik was nog jong toen ik naar school ging.